Dwarslaesie

Uit Wikifysio
Ga naar: navigatie, zoeken
Wat valt uit vanaf welke hoogte

Een dwarslaesie is een onderbreking van de zenuwen in de rug, waardoor iemand in meer of mindere mate verlamd raakt.

Wat is een dwarslaesie

Een dwarslaesie is een onderbreking van het ruggenmerg en daarbij de zenuwbanen die lopen in het ruggenmerg, waardoor uitval van de zenuwen ontstaat die onder dat niveau (van het hoofd af gerekend) van het ruggenmerg ontspringen. Hierdoor ontstaat een verlamming van benen, bij hogere letsels ook van de armen of zelfs van de ademhalingsspieren. Een dwarslaesie is een zeer ernstig letsel dat over het algemeen niet meer kan genezen. Afhankelijk van op welke hoogte in het ruggenmerg het letsel zich voordoet, vallen er bepaalde lichaamsfuncties weg. Incontinentie kan ontstaan en het gevoel in ledematen gaat vaak (deels) verloren.

Compleet en Incompleet

  • Compleet Bij een complete dwarslaesie zijn de zenuwen geheel door en is er geen functioneren en gevoel meer vanaf dat punt. Dit is nooit meer te genezen.
  • Incompleet Bij een incomplete dwarslaesie zijn de zenuwen niet allemaal geheel door of zijn de zenuwen licht beschadigd. Bij een incomplete dwarslaesie is een heel klein beetje herstel mogelijk maar het zal nooit en te nimmer zo worden als voorheen. En er is grote kans op terugslag dat het herwonnen functioneren weer verloren gaat. Ook een incomplete dwarslaesie is nooit meer te genezen.

Oorzaak

De oorzaak kan van traumatische oorsprong zijn of als gevolg van een ziekte. Bij trauma's springen vooral duik-, motor- en sportongevallen in het oog. Bij een trauma kan er sprake zijn van directe schade aan het ruggemerg of van schade als gevolg van een zogenaamde spinale shock.

Spinale shock

De eerste zes weken na het ongeval is er naast de laesie ook nog sprake van zwelling en soms bloedingen in het beschadigde ruggenmerg. Deze periode heet “de spinale shock” fase. De zwelling kan verdere beschadiging van het ruggenmerg veroorzaken omdat in het wervelkanaal geen ruimte meer is om verder uit te zetten. De zwelling drukt zich tegen de wand klem. Daarom wordt er soms geopereerd waarbij er meer ruimte wordt gemaakt. Soms worden ook medicijnen gegeven die de zwelling doen afnemen.

Aard van de uitval

Bij een dwarslaesie hangt het van de hoogte af wat de aard van de uitval is, tot en met de eerste lendewervel wordt gesproken over een lage laesie en vanaf de twaalfde thoracale wervel wordt gesproken over een hoge laesie.


Uitvalsverschijningsvormen

We spreken van complete en incomplete laesies. Een complete dwarslaesie betekent dat er geen gevoel of motoriek meer aanwezig is in de laagste sacrale segmenten. Het laagste sacrale segment is de anus. Als er bij prikken in de anus niets gevoeld wordt en de patiënt is niet in staat om de anus aan te spannen spreken we van een complete dwarslaesie. Als één van beide wel aanwezig is spreken we van een incomplete dwarslaesie.

Ruggemerg1.jpg Dwarsdoorsnede ruggemerg

De verschillende typen incomplete laesies kunnen specifieke syndromen veroorzaken.

Anterior cord syndroom

Anterior cord.jpg

Meestal het resultaat van een hyperflexie trauma (geforceerd voorover buigen) van de nek. Het komt vaak voor bij auto ongevallen waarbij het hoofd bij de botsing voorover slaat. Hierdoor schuift een wervel ten opzichte van de wervel eronder naar voren waardoor het voorste gedeelte van het ruggenmerg stuk gaat. De laesie veroorzaakt verlies van motoriek en een verminderde pijn en temperatuurszin onder het niveau van de laesie. De grove tast en de propriocepsis (het gevoel dat je weet hoe de stand van je ledematen is) zijn niet aangedaan omdat deze banen aan de achterzijde van het ruggenmerg liggen.

Arteria spinalis anterior syndroom

Arteria anterior syndroom.jpg

Dit syndroom is gelijk aan het anterior cord syndroom, maar is te wijten aan onderbreking van de bloedtoevoer van het voorste deel van het ruggenmerg. Het treedt op bij trombose of bloeding van dit bloedvat of bij operatie van bloedvaten. Het achterste deel van het ruggenmerg heeft een eigen bloedvatvoorziening en is niet aangedaan. Er is een verlies van motoriek en een verminderde pijn en temperatuurszin onder het niveau van de laesie. De grove tast en de propriocepsis (het gevoel dat je weet hoe de stand van je ledematen is) zijn niet aangedaan omdat deze banen aan de achterzijde van het ruggenmerg liggen.


Posterior cord syndroom

Posterior cord syndroom.jpg


Treedt op bij hyperextensie (geforceerde strekbeweging) van de nek dat kan optreden bij een val op de kin, waardoor het achterste deel van het ruggenmerg beschadigd wordt. Hierdoor zijn grove tast en de propriocepsis (het gevoel dat je weet hoe de stand van je ledematen is) onder het niveau van de laesie gestoord, maar blijven motoriek, pijn en temperatuurszin intact. Hoewel de motoriek dus ongestoord is, is door de afwezigheid van propriocepsis het lopen moeilijk aan te leren.


Central cord syndrome

Central cord syndroom.jpg

Dit syndroom treedt op bij relatief geringe strekletsels van de nek. Hierdoor ontstaat er schade in het centrum van het ruggenmerg. Omdat hier de neuronen liggen die de motoriek en sensibiliteit van de armen verzorgen leidt de schade tot uitval van spierkracht en gevoel in de armen en handen en in veel mindere mate in romp en benen. Ook blijft er enige blaas en darmfunctie bestaan.


Brown-Séquard syndroom

Brown Sequard syndroom.jpg

Dit syndroom treedt op bij steek- of penetratieletsels aan één kant van het ruggenmerg, of als de wervelkolom geforceerd naar één kant wordt gebogen. De pijn en temperatuursbanen kruisen in het ruggenmerg voordat ze hun weg naar de hersenen vervolgen. Daardoor is de motoriek aan de zijde van het ruggenmergsletsel gestoord maar de pijn en temperatuurszin niet. Aan de andere zijde is het precies omgekeerd.


Conus en cauda equina syndroom

Conus en qauda equina syndroom.jpg

Letsel aan de wervelkolom onder wervel T11 kan een aantal gevolgen hebben. Schade aan de conus medullaris of cauda equina veroorzaakt verlies van motoriek en sensibiliteit. Doordat reflexen onderbroken worden heeft het gevolgen voor blaas, darm en seksuele functies.


Sacral sparing

Zelfs als het merendeel van het ruggenmerg is uitgevallen door een trauma of vasculaire (bloedvaten) problemen, kan het uiterste puntje van het ruggenmerg gespaard blijven omdat dit een eigen bloedvat voorziening heeft. Hierdoor blijft er enig gevoel in het sacrale gebied bestaan, hoewel de motoriek geheel is uitgevallen. Terug naar boven

Hemiplegie

Hemiplegie.jpg

Hierbij is er sprake van verlies van motoriek en sensibiliteit aan één kant. Het komt meestal voor bij schade aan de hersenen (beroerte) maar kan ook voorkomen bij schade aan het ruggenmerg.

Tetraplegie:

Stoornis of verlies van de motorische en/of sensibele functie van cervicale ruggenmergsegmenten door beschadiging van zenuwweefsel binnen het ruggenmergskanaal. Hierdoor ontstaan er functiestoornissen van zowel de armen, als van de romp, benen en buikorganen. Plexus brachialis letsels en perifere zenuwletsels buiten het wervelkanaal worden niet tot deze groep gerekend.

Paraplegie:

Stoornis of verlies van de motorische en/of sensibele functie van thoracale, lumbale of sacrale (dus geen cervicale) ruggenmergssegmenten door beschadiging van zenuwweefsel. Bij een paraplegie blijft de armfunctie gespaard, maar kunnen, afhankelijk van het niveau van de laesie, de romp, benen en buikorganen betrokken zijn. Het begrip wordt ook gehanteerd bij letsels van de cauda equina en de conus medullaris, maar niet bij lumbosacrale plexus letsels en perifere zenuwletsels (het zenuwstelsel buiten het centrale zenuwstelsel).

Quadriplegie, quadriparese en paraparese

Het gebruik van de termen quadriplegie, quadriparese en paraparese wordt afgeraden, omdat ze incomplete laesies onduidelijk beschrijven. De ASIA Impairment Scale voorziet in een nauwkeuriger beschrijving.

Paralyse Paralyse is de algemene naam om een volledige uitval van een spier aan te duiden.

Behandeling

Als er sprake is van een breuk in de wervels dan worden deze eerst met een operatie door een orthopedisch chirurg vastgezet, waarna er voor de persoon met een dwarslaesie een langdurige periode volgt waarin een corset, halskraag of zelfs een speciaal vest gedragen moet worden, om de breuk goed te laten genezen. Zodra de breuk is genezen volgt de revalidatie.

Revalidatie

In het begin van de revalidatie wordt meestal gewerkt aan een goede zithouding. Zodra de persoon met een dwarslaesie goed zit wordt er gewerkt aan spierkracht in de ledematen die nog goed functioneren en het soepel houden van de ledematen die nooit meer normaal zullen functioneren. Zodra er voldoende spierkracht is opgebouwd gaat men verder met activiteiten die voor mensen zonder beperking erg normaal zijn, zoals wassen en aankleden. Ook wordt er in dit stadium gewerkt aan rolstoel-vaardigheden zoals het maken van transfers van rolstoel naar bed en het voortbewegen door een stad. Als laatste onderdeel van de revalidatie volgt het begeleiden naar het weer thuis gaan wonen. Ook wordt er tijdens de gehele revalidatie stilgestaan bij de psychische kant van het verhaal.

Sport

Het is belangrijk dat een persoon met een dwarslaesie actief sport. Dit om overgewicht te voorkomen; overgewicht komt vaak voor bij mensen met dwarslaesie en ook bij mensen met spina bifida die rolstoel afhankelijk zijn. Voor personen met een dwarslaesie is het verstandig om minstens één duursport te beoefenen. Daarnaast is sporten bij een dwarslaesie belangrijk bij de acceptatie van de handicap en het herwinnen van een plaats in de maatschappij. Soms is het voor mensen met een extreem hoge laesie helaas niet mogelijk om te sporten.


Een dwarslaesie is qua gevolgen vergelijkbaar met spina bifida aperta.

Bekende mensen met een dwarslaesie

Externe link

Bron:

  • o.a.wikipaedia

Zie ook:


Youtube