Job Demands-Resources (JD-R) Model

Uit Wikifysio
Ga naar: navigatie, zoeken

Het Job Demands-Resources Model

Inleiding

Burnout wordt gedefinieerd als een syndroom, waarvan is aangetoond dat uitputting en cynisme de hoofdkenmerken zijn (Schaufeli & Buunk, 2003). Uitputting verwijst naar fysieke, cognitieve en emotionele overbelasting ten gevolge van langdurige blootstelling aan werkstressoren (Demerouti, Bakker, Nachreiner & Schaufeli, 2000). Cynisme heeft betrekking op een onverschillige of afstandelijke houding richting het werk, het verliezen van interesse in het werk en het gevoel hebben dat het werk zijn betekenis heeft verloren (Maslach, Schaufeli & Leiter, 2001). Bevlogenheid is een positieve emotionele status, waarin een werknemer gemotiveerd is en voldoening uit zijn werk haalt (Maslach & Leiter, 1997). Empirisch onderzoek heeft aangetoond dat vitaliteit en toewijding de kerndimensies van bevlogenheid zijn (Llorens, Bakker, Schaufeli & Salanova, 2006). Vitaliteit verwijst naar een hoog niveau van energie tijdens het werken, de bereidheid om zich in te zetten voor het werk, de bekwaamheid om niet snel moe te worden en doorzettingsvermogen (Maslach & Leiter, 1997). Toewijding verwijst naar een sterke betrokkenheid bij het werk, vergezeld met enthousiasme en inspiratie. Demerouti et al. (2000) bestudeerden de antecedenten en consequenties van burnout bij verpleegkundigen aan de hand van een theoretisch model, namelijk het Job Demands- Resources model (zie figuur 1.1). In eerste instantie was dit model specifiek gericht op werknemers in de professionele dienstverlening. Later toonden Demerouti et al. (2001) aan dat het model ook toegepast kon worden op werknemers uit andere beroepsgroepen.

Model

Het JD-R model maakt onderscheid tussen twee vormen van werkkenmerken, namelijk werkeisen en energiebronnen (Demerouti et al., 2001). Werkeisen verwijzen naar fysieke, sociale of organisatorische aspecten van het werk die aanhoudend fysieke of psychologische (cognitief en emotioneel) inspanning of vaardigheden vereisen en daarom geassocieerd zijn met bepaalde fysiologische en psychologische nadelen. Voorbeelden van werkeisen zijn een hoge werkdruk, een ongunstige fysieke omgeving en emotionele interacties met cliënten. Energiebronnen verwijzen naar fysieke, psychologische, sociale of organisatorische aspecten van het werk die functioneel zijn voor het bereiken van werkdoelen, werkeisen en daarmee geassocieerde psychologische nadelen verminderen en persoonlijk groei, leren en ontwikkeling stimuleren (Demerouti et al., 2001). Voorbeelden van energiebronnen zijn autonomie op het werk, participatie in de besluitvorming en sociale steun van collega’s. Deze werkkenmerken dragen bij aan de ontwikkeling van twee relatief onafhankelijke psychologische processen. In het ‘energetisch proces’ leiden chronische werkeisen tot uitbuiting van de fysieke en mentale bronnen van de werknemers, waardoor uitputting en gezondheidsproblemen ontstaan (Demerouti, Bakker, De Jonge, Janssen & Schaufeli, 2001). In het ‘motivationele proces’ heeft een gebrek aan energiebronnen tot gevolg dat werknemers niet effectief om kunnen gaan met hoge werkeisen, waardoor terugtrekgedrag en gebrek aan toewijding ontstaan (Schaufeli & Bakker, 2004). Geconcludeerd kan worden dat langdurige blootstelling aan werkeisen gerelateerd is aan burnout en de aanwezigheid van energiebronnen samen kan hangen met bevlogenheid. Naast deze twee hoofdeffecten veronderstelt het JD-R model dat tussen energiebronnen en werkeisen sprake is van een interactie die belangrijk is voor het ontwikkelen van burnout. Deze interactie bestaat uit een modererend effect van energiebronnen op de relatie tussen werkeisen en burnout. Dit betekent dat energiebronnen de invloed van werkeisen op burnout kunnen bufferen (Bakker, Demerouti, Taris, Schaufeli & Schreurs, 2003b). Wanneer een werknemer bloot staat aan hoge werkeisen, maar daarnaast veel energiebronnen tot zijn beschikking heeft, is de kans op het ontwikkelen van een burnout dus kleiner.

JD-R.JPG JD-R model


Zie ook

Link

  • De samenhang tussen werkstress, coping en burnout bij fysiotherapeuten [1]
  • ppt[2]
  • Gezondheid in beweging, scriptie [3]
  • Gezondheidsadvies online, Plus online[4]
  • Duurzame inzetbaarheid[5]

Fysieke klachten?

Fysiothrapeut.JPG Raadpleeg uw fysiotherapeut, specialist in beweging [8]

Kine.be.JPG Voor België [9]