Knieschijf

Uit Wikifysio
Ga naar: navigatie, zoeken

De knieschijf


Inleiding

De knieschijf of patella is een botje dat de voorkant van het kniegewricht beschermt. De meest voorkomende letsels aan de knieschijf zijn dislocatie (waarbij de knieschijf uit zijn normale positie raakt) en breuken. In beide gevallen kan de oorzaak direct of indirect zijn. Van direct letsel aan de knieschijf is sprake wanneer deze een flinke klap krijgt, bijvoorbeeld door de knie hard te stoten of erop te vallen. De knieschijf kan daardoor breken, zonder dat de daaraan gehechte spieren beschadigd raken. Indirect letsel aan de knieschijf kan ontstaan als iemand uitglijdt tijdens het lopen. De dijbeenspieren trekken dan samen om een val te voorkomen. Er wordt dan heel plotseling een grote kracht op de knieschijf uitgeoefend, waardoor deze van zijn plaats raakt of breekt. De spieren die eraan vastzitten, raken dan beschadigd. Dit komt het vaakst voor bij ouderen.


Symptomen

Een letsel aan de knieschijf veroorzaakt hevige pijn. De knie zet op, u kunt uw knie moeilijk buigen en tijdens het lopen kan deze niet goed worden opgetild.


Diagnose en behandeling

Om letsel aan de knieschijf vast te stellen is een röntgenfoto nodig. De behandeling hangt uiteraard af van de ernst van het letsel. Bij een eenvoudige breuk moet het hele been zes weken lang worden geïmmobiliseerd, doorgaans met een gipsverband. Hierbij wordt de knie in een licht gebogen stand gehouden. Daarna wordt fysiotherapie gegeven. Heeft u een comminutieve fractuur (een breuk die gepaard gaat met versplintering van het bot), dan is er een operatie nodig om de fragmenten bijeen te houden. In sommige gevallen, bijvoorbeeld als de patiënt zeer oud is of als herstel niet mogelijk is, wordt de knieschijf verwijderd.

Complicaties

De belangrijkste complicatie die kan optreden, is het ontstaan van osteoartritis. Dit kan resulteren in blijvende klachten, zoals verminderde beweeglijkheid, pijn en functieverlies (moeite met lopen en buigen van de knie).

Aandoeningen

Aandoeningen van de knieschijf kunnen al bij de geboorte aanwezig zijn of later ontstaan (worden 'verworven'): Bij kinderen is soms aangeboren (congenitale) dislocatie van de knieschijf te zien, terwijl verworven aandoeningen in de regel bij volwassenen voorkomen. Zo kan bij volwassenen de knieschijf ontwricht raken door letsel. Dit geeft erg veel pijn. De dislocatie kan worden vastgesteld door klinisch onderzoek en een röntgenfoto. Soms is een operatie nodig.

  • Chondromalacia patellae is een aandoening van de knieschijf die wordt gekenmerkt door kraakbeenverweking. Hierdoor doet de voorkant van de knie pijn.
  • Ontsteking van bot en kraakbeen (osteochondritis) van de knieschijf komt meestal voor bij jongens van 10 tot 14 jaar. Bij deze aandoening, die ook wel de ziekte van Larsen-Johansson wordt genoemd, is er pijn en zwelling aan beide kanten van de knieschijf. Hierdoor loopt de patiënt mank en kan hij niet rennen. De behandeling omvat rust en immobilisatie van de - gestrekte - knie.
  • Anterior knee pain is een veel voorkomende aandoening die in verband wordt gebracht met zwakke spieren rond de knieschijf. Pijn treedt vooral op na een tijdje stilzitten of bij het aflopen van een trap. De behandeling omvat fysiotherapie, het intapen van de knie en het versterken van de spieren.
  • Runner's knee (patellofemoraal stresssyndroom) ontstaat door spanning op de kniepees, die de knieschijf met het scheenbeen verbindt. De betrokkene klaagt over pijn bij het lopen of rennen. Behandeling bestaat uit fysiotherapie, oefeningen en rust. Tegen de pijn kunnen pijnstillers worden genomen.


Preventie

Door op te letten dat men niet valt en geen klap krijgt tegen de knieschijf, kan men proberen direct en indirect letsel aan de knieschijf te voorkomen. Ook het sterk houden van de bovenbeenspieren kan helpen in het voorkomen van letsel aan de knieschijf.

Meer informatie

[1] (Engels) 'Anterior knee pain', 23 oktober 2006 (USA)

Turek, S.L. (1998), Orthopaedics Principles andtheir application, 4th ed, Lippincott Publishers, Philadelphia.